Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Kısaca
- Obezite tedavisinde kullanılan zayıflama iğneleri, safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında göreceli risk artışıyla ilişkilendiriliyor.
- Safra kesesinde taş bulunması tek başına kullanımı engellemiyor; ancak geçmiş şikâyetler ayrıca değerlendirilmeli.
- İlaçlar mutlaka hekim kontrolünde ve kişiye özel planlanarak kullanılmalı.
Obezitenin kalp ve damar hastalıkları riskini artırması nedeniyle kilo kontrolünde kullanılan zayıflama iğneleri, Memorial Kayseri Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Op. Dr. Ali Can Yalı’nın değerlendirmesiyle safra kesesi üzerindeki etkileri açısından gündeme geldi.
Safra kesesinde taş bulunan hastaların önemli bir kısmı, bu ilaçları kullanıp kullanamayacaklarını hekimlerine soruyor. Hekimler; iştahı baskılayan ve tokluk hissi sağlayan bu ilaçların, egzersiz ve klasik diyet uygulayanlara kıyasla belirgik biçimde daha fazla kilo kaybı sağladığını belirtiyor.
Risk artışına ilişkin bulgular
Kilo kontrolünde kullanılan ilaçların önemli bir kısmını GLP-1 reseptör agonistleri oluşturuyor. Bu ilaçlar iştahı azaltarak kilo kaybına destek oluyor. 2022’de JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan, 76 randomize kontrollü çalışmayı ve 100 binden fazla katılımcıyı kapsayan bir meta-analizde, bu ilaçların safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında yaklaşık yüzde 37 oranında göreceli risk artışına yol açtığı saptandı. Kilo verme amacıyla kullanıldığında artışın daha belirgin olduğu bildirildi. Bu oran, her üç kullanıcıdan birinde safra taşı oluşacağı anlamına gelmiyor; kullanmayanlara göre göreceli bir artışı ifade ediyor.
Uzmanlara göre bunun olası nedenleri arasında hızlı ve belirgin kilo kaybının safranın kolesterol açısından yoğunlaşmasına yol açması yer alıyor. Hızlı kilo veren diyetler ve obezite cerrahisi sonrasında da benzer bir tablo görülebiliyor. Bazı GLP-1 temelli ilaçların safra kesesinin boşalma işlevini etkileyebileceği ve safranın kesede uzun süre kalmasının taş oluşumunu kolaylaştırabileceği düşünülüyor. Bununla birlikte bu mekanizmaların tüm ilaçlarda aynı düzeyde geçerli olduğu kesin değil.
Hangi hastalar değerlendirilmeli
Safra kesesinde taş bulunması, zayıflama iğnesi kullanımı için tek başına mutlak bir engel değil. Hastanın daha önce safra kesesi ağrısı, akut kolesistit (safra kesesi iltihabı), safra kanalına taş düşmesi ya da safra taşına bağlı pankreatit geçirip geçirmediği mutlaka değerlendirilmeli. Şikâyeti olmayan hastalarla tekrarlayan ağrı yaşayan hastaların aynı yöntemle ele alınması doğru değil. Özellikle safra taşına bağlı şikâyetleri olanların tedavi öncesinde genel cerrahi hekimince değerlendirilmesi daha uygun; gerektiğinde cerrahi tedavi seçeneği de gündeme gelebiliyor.
Öte yandan zayıflama iğnesi kullanılacak olması, şikâyeti bulunmayan her safra taşı hastasının ameliyat edilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. İlaç kullanımı sırasında ortaya çıkan her karın ağrısı da basit bir yan etki olarak görülmemeli. Özellikle karnın sağ üst bölümünde şiddetli ya da uzun süren ağrı, tekrarlayan kusma, ateş veya sarılık durumunda safra kesesi ve safra yollarına ilişkin komplikasyonlar açısından gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalı.
Tedavi kişiye göre planlanmalı
Zayıflama iğneleri uygun hastalarda obezite tedavisine önemli katkılar sağlayabiliyor. Buna karşın bilimsel çalışmalar, özellikle GLP-1 reseptör agonistlerinin safra taşı ve bazı safra kesesi hastalıklarının görülme riskini artırabildiğini gösteriyor. Bu tablo, safra kesesinde taş bulunan herkesin bu ilaçları kullanamayacağı anlamına gelmiyor. Hastanın mevcut safra kesesi durumu, geçmişte yaşadığı şikâyetler ve tedaviden beklenen yarar birlikte değerlendirilmeli. Bu nedenle ilaçların hekim kontrolünde kullanılması ve özellikle safra kesesi taşı bulunan hastalarda kararın kişiye özel verilmesi gerekiyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
